ଐତିହ୍ୟ, ଶିଳ୍ପ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସଙ୍ଗମଭୂମି :ଯାଜପୁର; ସରକାର ଜିଲ୍ଲାର ଉନ୍ନତିକରଣ ପାଇଁ କେବେ କରିବେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ୟାକେଜର ଘୋଷଣା ?
କଳିଙ୍ଗନଗର ତା୨୮/୧୦ : ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା—ଓଡିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଯାଜପୁର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଜିଲ୍ଲା, ଯାହାର ପ୍ରାଚୀନତା, ସାହିତ୍ୟ-ସଂସ୍କୃତି, ଶିଳ୍ପ-ଶୈଳୀ ଓ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ପରିଚିତ।। ଏକପଟେ ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟ, ମନ୍ଦିର, ବୌଦ୍ଧ-ଜୈନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ; ଅନ୍ୟପଟେ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଓ କାରଖାନା। ପାଳ-ସୋମବଂଶୀର ପ୍ରାଚୀନ ରାଜଧାନୀରୁ ଆଜିର କଳିଙ୍ଗନଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଜପୁରର କାହାଣୀ ଓଡିଶାର ସମଗ୍ର ଇତିହାସକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ୧୯୯୩ ମସିହାରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାରୁ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଯାଜପୁର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା ଭାବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୨,୯୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳଫଳରେ ପ୍ରସାରିତ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୫ ଲକ୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ। ଉତ୍ତରରେ କେନ୍ଦୁଝର, ପୂର୍ବରେ ଭଦ୍ରକ, ପଶ୍ଚିମରେ ଡ଼ଙ୍ଗାପଡ଼ା ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଅବସ୍ଥିତ। ଉତ୍ତରରେ ବୈତରଣୀ, ବ୍ରହ୍ମଣି ନଦୀ ଏହି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଜଳ, ଜୀବନ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ନଦୀ ରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି।ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯାଜପୁରକୁ “ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର” ଭାବେ ପରିଚିତ କରାଯାଉଥିଲା। ସୋମବଂଶୀ ରାଜବଂଶର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ଏଠା। “ନାଭିଗୟ” ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପବିତ୍ରତା ବର୍ଣ୍ଣିତ।ବିରଜା ମା’ ମନ୍ଦିର – ଏହା ୧୮ଟି ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଠି ମା’ ବିରଜାଙ୍କୁ “ଦୁର୍ଗା” ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ପ୍ରତିବର୍ଷ “ଦୁର୍ଗାପୂଜା” ସମୟରେ ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଭିଡ଼ ହୁଏ।ବୌଦ୍ଧ ତ୍ରିଭୁଜ – ରତ୍ନଗିରି, ଉଦୟଗିରି ଓ ଲଳିତଗିରିର ପୁରାତନ ସ୍ତୂପ ଓ ବିହାରଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ, ଗବେଷକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଛି।ଜୈନ ଓ ଶିବ ସ୍ଥାପତ୍ୟ – ଯାଜପୁରରେ ପ୍ରାଚୀନ ଜୈନ ମୂର୍ତ୍ତି, ପାଳ ବଂଶର ସମାଧି ଓ ଶିବ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଆଜିବି ସୁରକ୍ଷିତ।ଆଜିର ଯାଜପୁରର ପରିଚୟ କଳିଙ୍ଗନଗର।ଓଡିଶାର “ଶିଳ୍ପ ରାଜଧାନୀ” କଳିଙ୍ଗନଗରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ବଡ଼ କାରଖାନା ଚାଳୁ ଅଛି। ଏଥିରେ ଟାଟା ଷ୍ଟିଲ, ଜିନ୍ଦଲ ଷ୍ଟିଲ ଅଣ୍ଡ ପାୱର, ଜିନ୍ଦଲ ସ୍ଟେନଲେସ୍, ଜେଏସ୍ଡବ୍ଲୁ (JSW), ନୀଳାଚଳ ଇସ୍ପାତ, ଭିସା ଷ୍ଟିଲ,କେଜେ ଇସ୍ପାତ, ମେସ୍କୋ, ମାଇଥାନ, ଜଟିଆ ଷ୍ଟିଲ, ଆଇଏମଫ୍ଏ (ଇମ୍ଫା), ଟାଟା SEZ, ମିଶ୍ରିଲାଲ୍, ମେସ୍କୋ, ସ୍ପଞ୍ଜ୍ ଆଇରନ୍, ମାଇଥାନ ଇସ୍ପାତ, ଟାଟା ବିସଲ, ଉତ୍ତମ ଗାଲଭା, କଳିଙ୍ଗନଗର ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ ପାର୍କ, ଆଇଏମଏଫଏ ଫେରୋ ଆଲୋୟସ୍, କେଜେ ଇସ୍ପାତ, ରୋହିତ ଫେରୋ ଟେକ୍, ଏମଜିଏମ୍ ମିନେରାଲ୍ସ, ମିଡ଼ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଷ୍ଟିଲ, ଭୁଷଣ ଷ୍ଟିଲ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଟାଟା BSL), ଶ୍ୟାମ୍ ମେଟାଲିକ୍ସ, ବିଆର୍ଜି ଆଇରନ୍ ଅଣ୍ଡ ଷ୍ଟିଲ, କଳିଙ୍ଗ ଆଲାଇଡ୍, ଓଡ଼ିଶା ସ୍ପଞ୍ଜ୍ ଆଇରନ୍, ଦିନବନ୍ଧୁ ଷ୍ଟିଲ, ଜଟିଆ ଷ୍ଟିଲ, ଇମ୍ଫା, କଳିଙ୍ଗ ଫେରୋ, ଭି ସି ଆଇ କେମିକାଲ, ସାଗର ସିମେଣ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ଲାଣ୍ଟମାନେ କଳିଙ୍ଗନଗରକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଇସ୍ପାତ ଓ ଫେରୋ-ଆଲୋୟସ୍ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଛନ୍ତି ଓ ଓଡିଶାକୁ ଦେଶର ଶିଳ୍ପୀୟ ମାନଚିତ୍ରରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ସୁକିନ୍ଦାରେ ଚ୍ରୋମାଇଟ୍ ମାଇନିଙ୍ଗ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ନିଯୁକ୍ତି ଉତ୍ସ ହୋଇଛି । ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଲୋକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଖଣନ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଲୋକ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ବ୍ୟବସାୟ, ପରିବହନ ଓ ସେବାରେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି । କେତେକ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ମାତ୍ର ୧,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ସିଧା ଚାକିରି ଓ ୪,୦୦୦ ପରୋକ୍ଷ ରୂପେ ଲାଭ ପାଉଥିବା ତଥ୍ୟ ମିଳିଛି । ସୁକିନ୍ଦା ମାଇନିଙ୍ଗ ଆଜି ସ୍ଥାନୀୟ ଆର୍ଥିକତାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ।କେବଳ ଶିଳ୍ପ ନୁହେଁ, ସୁକିନ୍ଦା କ୍ରୋମିଟ ଖଣି – ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ବଡ଼ କ୍ରୋମିଟ ଆଭାର – ଏଠାରେ ୯୬ % ଉର୍ନତ ମାନର କ୍ରୋମାଇଟ ଅଛି। ଏହା ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଡ଼ ସମର୍ଥନ ଦେଉଛି।
ହେଲେ, ଶିଳ୍ପାୟନ ସହିତ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜମି-ଜୀବିକା ସମସ୍ୟା, ଚାଷୀ-ଶ୍ରମିକ ଅସନ୍ତୋଷ ଭଳି ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। 2006 ମସିହାର କଳିଙ୍ଗନଗର ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ଏହାର ଏକ ଦୁଃଖଦ ପୃଷ୍ଠା।ଶିଳ୍ପାୟନରେ ଯାଜପୁରର ଅଗ୍ରଣୀ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷି ଆଜିବି ଏଠିର ମୁଖ୍ୟ ଜୀବନରେଖା।ଧାନ – ପ୍ରାଧାନ୍ୟ କୃଷି ହୋଇଥିଲେବି ବିରି, ମୁଗ, ବାଦାମ ଓ ପନିପରିବା – ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସହାୟ ହୁଏ।ବୈତରଣୀ ନଦୀର ସିଚାଇ ପ୍ରକଳ୍ପ – ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସୁବିଧାମାଛ ଚାଷ – ବୈତରଣୀ, ବ୍ରହ୍ମଣି ଓ ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକ ମାଛ ଉତ୍ପାଦନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।ଯାଜପୁରକୁ “ପର୍ଯ୍ୟଟନର ହବ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏଠାରେ ଐତିହ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଅଛି। ବୌଦ୍ଧ ତ୍ରିଭୁଜ – ରତ୍ନଗିରି, ଉଦୟଗିରି ଓ ଲଳିତଗିରି – ଏଠାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠି ପୁରୁଣା ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ଓ ସ୍ତୂପର ଅବଶେଷ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଦେଶରୁ ଓ ବିଦେଶରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଯାଜପୁରକୁ ଓଡିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଏକ ବିଶେଷ କେନ୍ଦ୍ର ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶ ର ଅର୍ଥନୀତି ରେ ଯୋଗଦାନ ରହିଛି।ଯାଜପୁରକୁ ଧର୍ମୀୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ବିରଜା ମା ମନ୍ଦିର, ବୈତରଣୀ ନଦୀ ପାଶରେ ଦାଶଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ, ଯମ ମା ସାତଭଉଣୀ ମନ୍ଦିର, କୁଆଖିଆର ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର, ଗୋଖେନଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ଯଖପୁରାର ବିଶ୍ୱସାର ବାଗେଇ ଶିବ ମନ୍ଦିର, ରାମ ମନ୍ଦିର, ଶଙ୍ଖାଚିଲାର ହେଙ୍ଗୁଲା ମନ୍ଦିର, କାତରପୁରାର ଦକ୍ଷିଣକାଳୀ ମନ୍ଦିର, ନାଗାଳିର ପୁରାତନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ଓଳାଶୁଣୀ ଗୁମ୍ଫା ଓ ଚଣ୍ଡିଖୋଲର ମହାବିନାୟକ ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କର ମନୋହର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଐତିହ୍ୟବାହି ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ଦ୍ରଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି କାରଣରୁ ଯାଜପୁରକୁ “ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ” ବି କୁହାଯାଏ। ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ରେ ରାସ୍ତା ଘାଟ ର ଉର୍ନତି କରଣ ଅଭାବ ଖାଲ ଖମା,ବଡ଼ ବଡ଼ ଗାଡ଼, ରାସ୍ତା ଉପରେ ପାଣି, ଡ୍ରେନେଜ ନାହିଁ,ଟ୍ରାଫିକ ସମସ୍ୟା, ପର୍କିଙ୍ଗ ସମସ୍ୟା, ଦୁର୍ଘଟଣା ଜୋନ,ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ସାଧାରଣ ରେ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ – କାରଖାନାର କୋଇଲା-କେମିକାଲ ପ୍ରଭାବ ରେ ଧାନ ଫସଲ ନଷ୍ଟ, ପାଣି ପ୍ରଦୂଷିତ।ବେକାରି – ଶିଳ୍ପାୟନ ସତ୍ତ୍ୱେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଯୁକ୍ତି ନମିଳିବା।ପାଥେୟ ସମସ୍ୟା – ଅନେକ ଗ୍ରାମରେ ରାସ୍ତା-ପାଣି-ବିଜୁଳି ସୁବିଧାର ଅଭାବ।ସଂସ୍କୃତିକ ସ୍ଥଳ ସୁରକ୍ଷା – ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୂପ ଓ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ରେ ଅବହେଳା।ଏପରି କିଛି ସମସ୍ୟା ଉପରେ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେବାକୁ ଯାଜପୁର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମହଲ ରେ ଦାବୀ ଦେଉଛି।ରାଜ୍ୟ ସରକାର 5T ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଜନାରେ ଯାଜପୁରକୁ ଶିଳ୍ପ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ କୃଷିର ସମତାରେ ଆଗେଇ ନେବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି। କଳିଙ୍ଗନଗର ରେଳପଥ ବିକାଶ, ମେଗା ପାନୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପ, ବୌଦ୍ଧ ତ୍ରିଭୁଜର ୱର୍ଲ୍ଡ ହେରିଟେଜ ଦାବି – ଏହି ସବୁ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯାଜପୁରର ଚିତ୍ରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ।ଯାଜପୁର ଓଡିଶାର ଏକ ବିଶେଷ ଜିଲ୍ଲା। ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଐତିହ୍ୟ ଓ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ଏକାସାଥିରେ ବାସ କରୁଛି। ବିରଜା ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ, ବୈତରଣୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ, କଳିଙ୍ଗନଗରର ଶିଳ୍ପ ଧୂଆଁ ଓ ରତ୍ନଗିରିର ପୁରାତନ ସ୍ତୂପ — ସବୁ ମିଶି ଯାଜପୁରକୁ ଏକ ସତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉନ୍ନତିର ମିଳନସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ଗଢ଼ିଛି।ଏଠାରେ ଐତିହ୍ୟ ଗତକାଲର କଥା କହେ, ଓ ଶିଳ୍ପ ଆଗାମୀ ଦିନର ଆଶା ଦେଖାଏ।ସରକାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଶିଳ୍ପ ମଞ୍ଚକୁ ଆଉ ଗତି ଦେବା ସହିତ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଦୂଷଣ ମୁକ୍ତ ବିକାଶ ପାଇଁ କେବେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ୟାକେଜ ଘୋଷଣା କରିବେ ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା !
Loading ...
